SQL Serverin değişik sürümleri Windows 2000, CE, ME, 98 ve 95 işletim sistemleri üzerinde çalışabilmektedir. İşletim sistemi ve SQL server’in spesifik özelliklerinden dolayı server bileşenlerinde bazı kısıtlamalar olmaktadır.  Mesela Windows NT 4.0 üzerine SQL Server 2000 kurabilmek için SP5 gerekmektedir. Ve sadece veritabanı motoru ve analiz server gibi server bileşenleri işletim sistemine gore kısıtlanmaktadır. Örneğin Windows 2000 Pro, ME, 98, 95 ve NT Workstation gibi işletim sistemlerine SQL Server 2000 Enterprise Edition’I kuramazsınız sadece SQL Server 2000 EE Cd’sini client yazılımını kurmak için kullanabilirsiniz.

Microsoft SQL Server aşağıdaki servisleri içerir; MSSQLServer service, SQLServerAgent service, Microsoft Distributed Transaction Coordinator (MS DTC) ve Microsoft Search. Bu servisler genellikle Windows 2000 üzerinde servis olarak çalışırlar fakat uygulama gibi de çalışabilirler. MSSQLServer Service:MSSQLServer bir veritabanı motorudur. Tüm T-SQL yapılarını çalıştıran ve veritabanını kapsayan tüm dosyaları yöneten servistir. MSSQLServer servisi;  

1.     Sistem kaynakları birden fazla kullanıcıya paylaştırır2.     Mantıksal hataları engeller. Mesela bir datayı aynı anda güncellemek isteyen kişileri engeller.3.     Veri bütünlüğünü sağlar. SQLServerAgent Service:Bu servis SQL Server ile birleşik olarak çalışır ve alert’leri ve multiserver işlemlerin yönetilmesini sağlar. 1.     Alert’ler bir işlemin sonuçları hakkında bilgi verir. Mesela bir sorgu bitti veya çalışma sırasında bazı hatalarla karşılaşıldı gibi.2.     SQLServerAgent görev oluşturma ve zamanlama aracı ile bazı işlemlerin otomatikleştirilmesini sağlar.3.     SQLServerAgent servisi bir problem olduğunda mail atabilir, çağrı cihazına mesaj gönderebilir veya başka bir uygulamayı çalıştırabilir. Mesela bir veritabanı dolduğunda veya bir yedekleme işlemi bittiğinde size mail atmasını sağlayabilirsiniz. Microsoft Distributed Transaction Coordinator:MS DTC bir işlem ile birden fazla farklı kaynağın üzerinde işlem yapılmasını sağlar. Mesela bir işlem ile tüm serverlar üzerinde kalıcı bir güncelleme işlemi yapabilir veya yapılmış bu işlemi hepsinden geri alabilir. Microsoft Search:Microsoft Search Windows 2000 üzerinde çbir servis olarak çalışan full-text bir arama motorudur.  

SQL Server Entegrasyonu 

SQL Server Microsoft işletim sistemi ve diğer server uygulamaları ile bütünleşik çalışabilen client-server bileşenlerine sahiptir. Farklı işletim sistemleri üzerinde bulunan Internet tarayıcıları ve diğer üçüncü parti yazılımlar SQL Server’a erişebilmektedir İşletim Sistemi ve SQL Server Entegrasyonu SQL server belirttiğimiz gibi farklı işletim sistemleri üzerinde çalışabilen client ve server bileşenlerine sahiptir. Client Bileşenleri:SQL Server 2000’nin tüm versiyonlarındaki client bileşenleri Windows CE sürümü hariç tüm Windows 2000, Windows NT, Windows ME 95 ve 98 sürümleri üzerinde çalışabilmektedir.Tüm SQL Server CE sürümü bileşenleri ise Windows CE üzerinde çalışabilmektedir. 

Haberleşme mimarisinde server bileşenleri aşağıdakileri içerir; Server Net-Libraries: SQL Server aynı anda birçok Net-Library’leri izleyebilir. Bağlantının sağlanabilmesi için Client Net-Library ve Server Net-Libraries aynı olmalıdır. SQL Server şu protokollere destek verir; TCP/IP, Named Pipes, NWLink, IPX/SPX, VIA ServerNet II SAN, VIA GigaNet San, Banyan VINES ve AppleTalk. 

Open Data Services: SQL Server’ın bir bileşeni olan bu uygulama network bağlantılarını izler, client isteklerini çalıştırmak üzere SQL Server’a geçirir ve sonuçları tekrar client uygulamaya döndürür. Open Data Services SQL Server’a yüklenmiş olan tüm Net-Libraries’I dinler. Relational Engine: T-SQL kodlarını çalışabilir parçalara böler, optimizasyonunu yapar, tanımlanmış diğer kodları çalıştırır ve güvenliği sağlar. Storage Engine: Storage Engine veritabanı dosyalarını, dosyalardaki boş alanları, fiziksel sayfalara veri giriş çıkışını, veri önbelleklerini, loglamaları, kurtarma operasyonlarını yönetir.  Client-Server Haberleşme İşlemleri Client ve Serverlar tipik olarak bir network üzerinden haberleşirler. Aşağıdaki adımlar bir sorgunun veritabanı API’si kullanılarak hangi aşamalardan geçtiğini göstermektedir. 1.     Bir client uygulaması sorgu gönderir. Client uygulama API’yi çağırır ve sorguyu verir. API driver veya DLL’I kullanarak sorguyu bir veya daha fazla TDS (Tabular Data Stream) paketlere gruplar ve Client Net-Library’e geçirir. 

2.     Client Net-Library bu paketleri networkte taşınabilecek şekilde paketler. Client Net-Library windows interprocess communication (IPC) API’sini çağırır ve işletim sisteminde yüklü olan protocol üzerinde bu paketleri server net-libraries’e gönderir. Server net-libraries bu network paketlerini çözer ve TDS paketlerinin elde eder. Data sonar bu TDS paketlerini Open Data Services’e geçirir. 

Open Data Services bu TDS paketlerini açar ve sorguyu relational engine’e verir. Relational engine bu sorguyu derler ve optimizasyonu yapılmış çalışabilir bir şekle çevirir

Haberleşme mimarisinde client bileşenleri aşağıdakileri içerir; Client Applications: Bir client uygulamasındaki amaç T-SQL kodlarını göndermek ve sonuçları almaktır. Veritabanı API’si kulanarak bir client uygulaması geliştirebilirsiniz. Böylece SQL Server ile haberleşmek için kullanılan network protokolünü bilmeye gerek yoktur. Database API: Database API’leri bir driver veya DLL kullanarak T-SQL kodlarını geçirir ve sonuçları alır. Bu T-SQL kodlarını gönderirken ve sonuçları alırken client uygulama ile SQL Server arasında kullanılan bir arayüzdür. Client Net-Library: Client Net-Library network bağlantılarını control eder ve verileri client’a yönlendirir. Bu bir çeşit veritabanı isteklerini ve sonuçlarını paketleyip çeşitli network ortamlarında taşıyan haberleşme yazılımıdır.

ADO ve ADO MD  Visual Basic, ASP, VB Script programlama dillerinde OLE DB’yi kapsamak için kullanılır. OLTP veritabanları içindeki verilere erişmek için ADO kullanılır. Analiz Servisi veri küpleri içindeki verilere erişmek için ise ADO MD kullanılır. English Query: Bu uygulama ile kullanıcılar doğal dillerini kullanarak karmaşık T-SQL ve MDX yapılarını kurarak veritabanıdan bilgi elde edebilirler. Örneğin bir kullanıcı “Satış bölümünün bu ay ki cirosu nedir ?” diye bir soru sorabilir. Adındanda anlaşıldığı gibi sorularda ingilizce dili kullanılır. Client-Server Bileşenleri SQL server verileri saklamak ve tekrar almak için client, server bileşenlerini içerir. SQL server  uygulamaları temel network ve protokollerden izole etmek için katmanlı iletişim modelini kullanır.Bu yapı uygulamanız farklı network ortamlarında kullanmanızı sağlar. Client-Server Mimarisi SQL server iş yükünü azaltmak için server ve clientlar üzerindeki iş yükünü parçalara böler. 

• Client uygulama ticari hesaplama ve bunların kullanıcıya gösterilmesinden sorumludur. Bunlar her ne kadar client üzerinde çalışsa bile veri sorgularken server üzerinde çalışır.
• SQL Server birden fazla gelen istekleri karşılayabilmek için disk, bellek, işlemci ve bant genişliği gibi kaynakları yönetebilir.

 Client-Server mimarisi ile çeşitli ortamlar için uygulamalar dizayn edip geliştirebilirsiniz. Client uygulaması çeşitli bilgisayar ortamlarında çalışır ve SQL Server ile network üzerinden haberleşir.  

 Kullanıcılar SQL Server ve Analiz Servisine direct olarak ulaşamaz; verilere erişmek için yazılmış client uygulamaları kullanırlar. Bu uygulamalar SQL Server aşağıdaki yöntemlerle ulaşırlar; Transact-SQL: Bu sorgulama dili SQL’in farklı bir versiyonudur. SQL Server kullanıcıları için birincil bir sorgulama ve programlama dilidir.XML: Bu format bir sorgu ve prosedürün çalışması sonucu gelen verinin HTTP üzerinden URL veya şablonlar kullanılarak iletilmesidir. XML’I veritabanina veri girerken, güncellerken ve silerken kullanabilirsiniz. MDX: MDX bir OLAP veritabanı içindeki çok boyutlu objelerin, sorguların ve çok boyutlu verilerin düzenlenmesini ifade eder. OLE DB ve ODBC API’leri: Client uygulamaları veri tabanına komut gönderirken OLE DB ve ODBC API’lerini kullanırlar. Bu API’leri kullanarak gönderilen komutlar T-SQL dilini kullanırlar.  

SQL Server ile yoğun verileri işleyebilir, saklayıp analiz edebilir ve yeni uygulamalar geliştirebilirsiniz. SQL Server OLTP ve OLAP için gerekli olan veri saklama ürünlerini ve teknolojilerini destekler. SQL Server bir ilişkisel veritabanı yönetim sistemidir (RDBMS: Relational database management system).SQL Server; 

·         Veri işleme ve analiz için saklanan veri yığınlarını yönetebilir.·         Client uygulamalarından gelen isteklere cevap verebilir.·         SQL Server ve clientlar arasında veri göndermek için T-Sql (Transact SQL), XML, MDX veya SQL-DMO kullanabilir. 

İlişkisel Veritabanı Yönetim Sistemi (RDBMS) Bir RDBMS aşağıdaki işlemlerden sorumludur; 

• Bir veritabanındaki veriler arasında ilişkiler kurmak
• Verileri hatasız bir şekilde saklamak ve veriler arasında tanımlanan ilişkileri bozmamak
• Bir sistem hatası durumunda tüm verileri kurtarabilmek

 Veri saklama modelleri

İş dünyasında giderek büyüme eğilimi gösteren kurumsal sistem altyapısı ve web sitelerinin gereksinimi olan güvenilirlik ve ölçeklenmeyi SQL Server 2000 çeşitli işlevleriyle garanti ediyor. Distributed Partitioned Views ve log yükleme özellikleri, simetrik çoklu işlemcili (SMP) sistemlerin tüm avantajlarını değerlendirirken, işlemleri de dengeli bir şekilde dağıtarak veri trafiğinden kaynaklanabilecek olası sorunları başından önlüyor.Distributed Partitioned Views, SQL Server verilerini bölerek (partitioning) veritabanı işlem yükünü sunucu grubu içinde dağıtmaya yarıyor. Verilerin dağıtıldığı sunucular bölümlenmiş verinin yönetimi için işbirliği yapıyor fakat bağımsız çalışabiliyorlar. Veriler bölümlense de veritabanı üzerindeki bu bilgilere ulaşmaya çalışan tüm uygulamalar, veritabanının sunucular üzerindeki dağıtık yapısından bağımsız şekilde veritabanını bir bütün olarak görebiliyor. Bu arada tüm sunucular, veritabanı sorguları ve sorgu güncellemeleri, veri tarama işlemleri ve veri güncellemeleri için bağlantıları kabul ediyor.Log Shipping de SQL Server 2000 ile gelen yeni bir özellik. Sistemlerin sürekli çalışır durumda olması gereken ortamlarda sunucular arasında işlem kayıt dosyalarını (log) aktararak verilerin zamanında ilgili yerlerde yedeklenmesini sağlıyor

SQL Server 7.0, kendi üzerindeki veritabanı kayıtlarından HTML sayfalar üretme, SQL Server verilerini HTTP ve FTP sunuculara gönderme ve e-posta alıp verme özelliklerine sahipti. SQL Server 2000 ise önceki sürümüne göre birkaç adım daha ileriye gitti. Web aracılığıyla OLAP veri küplerini ve SQL Server veritabanları içinde saklanan verilere erişmek için yeni ve gelişkin yöntemler sunuyor. Böylece herhangi bir web tarayıcısına (browser) sahip her kullanıcıya gerekli veriler kolayca sunulabilirken, kapsamlı veri arama özellikleri de hem sunucu, hem de bağlı uygulamaları geliştiren yazılımcılara ciddi bir esneklik tanıyor.SQL Server 2000’in tartışılmaz avantajlarından biri de Analysis Services adı altında toplanan veri analiz araçlarıdır. SQL Server 2000’e entegre gelen yeni Data Mining (veri araştırma) araçları, veritabanındaki kayıtlardan hareketle yöneticilere kapsamlı bir veri analizi yapabilme olanağı sunuyor. Tüm SQL Server 2000 ailesinde hazır gelen Data Mining, SQL Enterprise Server 2000 Enterprise Edition’da Analysis Services’in bir bileşeni olarak yer alıyor. Veri araştırma teknolojisi, kullanıcıların ilişkisel veritabanı içindeki verileri ve çokboyutlu OLAP veri küplerini çözümleyerek söz konusu verilerin kalıpsal ya da trende bağlı nitelikleri hakkında tahminler yapabilmek amacıyla kullanılıyor. Aslında verilerin analizi konusundaki bir adım sonraki aşama elde edilen bu veri araştırma sonuçlarının OLAP veri analizi araçları kısmında yeni veri küpü tanımlarını oluşturabilmek için kullanılmasıdır. İnternet üzerinden elde edilen karmaşık verinin bu gibi araçlarla çözümlenerek, geleceğe ışık tutan gerçekçi tahminlerin yapılmasında bu araçların işletmelerin pazarı anlaması bağlamında kritik bir rolü bulunuyor. SQL Server 2000 bu anlamda veriambarı uygulamalarına da ciddi bir destek veriyor.

Web üzerinde değişik formatlardaki verinin değişimi için artık bir standart haline gelmeye başlayan XML (eXtended Markup Language) günümüzde entegre e-ticaret çözümlerinin önemli bir bileşeni. Bu nedenle işletmeler arası ya da tüketiciye yönelik e-ticaret çözümlerini ya da kendi extranet’lerini planlayan firmalar, XML desteğine büyük bir önem veriyor. Çünkü XML, firmaların asıl işlemlerin gerçekleştiği arka tarafta yer alan mevcut uygulamalarının web’le konuşturma aşamasında entegrasyon sorunlarını önemli ölçüde azaltıyor. Bazı firmalar, çeşitli platformlardaki uygulamalarını birbiriyle ilişki kurması aşamasında iletişim sorunlarını çözmek için XML’e bir tür orta katman (middle-tier) yazılımı rolü biçerken, uygulama geliştirenler ise yüksek hızlı veri saklama ve üretme gibi amaçlarla XML’le yaratılan belgelerin ve verinin esnekliğinden yararlanmak istiyor.SQL Server 2000’in XML işlevselliği, web çözümü geliştiren yazılımcıları, ilişkisel veritabanı programlamanın karmaşasından korumayı amaçlıyor. Aynı şekilde, veritabanı geliştirenler de SQL Server 2000 sayesinde XML’in tüm zorluklarını anlamak yada nesne temelli dili öğrenmek zorunda kalmıyor.